የጀርመኑ መራሄ-መንግስት ኦቶ ቮን ቢስማርክ “ስልታዊ ጥንቃቄ” (Strategic Prudence) ፣ ኃይልን (Power) እንደ ጥሬ ጉልበት ሳይሆን እንደ ረቂቅ የቼዝ ጨዋታ ለሚያዩ መሪዎች እጅግ ጠቃሚ ትምህርት የሚሰጥ ነው። ቢስማርክን ከናፖሊዮን የሚለየው ትልቁ መሠረታዊ ነገር የግል ዝናን የመፈለግ ስሜቱን ወይም “ኢጎውን” (Ego) ከስትራቴጂያዊ ውሳኔዎቹ መለየት መቻሉ ነው። ናፖሊዮን ለራሱ ታላቅነትና ስም ሲል ግዛቱን ያለ ገደብ በማስፋፋት ለውድቀት የሚዳርግ አደጋ ውስጥ ሲገባ፣ ቢስማርክ ግን “ጀርመን መቼ ትበቃለች?” የሚለውን ጥያቄ አስቀድሞ በመመለስ የኃይል ወሰኑን ጠንቅቆ ያውቅ ነበር።

ዓለምን እንደምንመኘው ሳይሆን እንዳለችው የማየት ጥበብ ወይም “ሪል ፖለቲቲክ” (Realpolitik) የቢስማርክ ስኬት ምስጢር ሲሆን፣ ይህም በናፖሊዮን ዘመን ከነበረው ለክብርና ለዝና የመሞት ስሜት (Romanticism) የጸዳ ነበር። ለእርሱ ሥልጣን ማለት የሀገሪቱን ብሔራዊ ጥቅም ለማስከበር የሚጠቅም መሣሪያ እንጂ በራሱ መድረሻ አልነበረም። ጀርመን ከተዋሃደች በኋላ ያደረገው ትልቁ ሥራ ሀገሪቱ በአውሮፓ ውስጥ “አስፈሪ” ሆና እንዳትታይና ሌሎች ኃያላን ሀገራት በእርሷ ላይ እንዳያብሩ ማድረግ ነበር። “Germany is saturated” የሚል መልእክት ለዓለም በማስተላለፍ ተጨማሪ ግዛት እንደማይፈልግ በማሳወቁ፣ ሌሎች ሀገራት በጥርጣሬ ተነሳስተው ጦርነት እንዳይከፍቱባት በዲፕሎማሲያዊ ጥበብ ተከላክሏል።

ናፖሊዮን ግን በተቃራኒው “በቃኝ” የሚል ገደብ ባለማበጀቱና ጠላቶቹን ሙሉ በሙሉ ለመደምሰስ በመሞከሩ፣ መላው አውሮፓ በእርሱ ላይ እንዲያብርና በፍጥነት ለወደቀና ታሪክ ብቻ ለሆነ ግዛት ዳርጎታል። ቢስማርክ ግን ጠላትን ወደ አጋርነት ለመቀየር ምሕረት ማድረግና ጦርነትን ለማስወገድ የሚደረግ የዲፕሎማሲ ጥረትን ያስቀድም ስለነበር፣ የፈጠረው ሥርዓት ለረጅም ጊዜ የሚቆይና የተረጋጋ እንዲሆን አስችሎታል። በሁለቱ መሪዎች መካከል የነበረው የግብ ልዩነት ቢስማርክን ውስንና ግልጽ ዓላማ ያለው መሪ ሲያደርገው፣ ናፖሊዮንን ግን ያልተገደበና ሰፊ ምኞት ያለው ግን ደግሞ ለውድቀት ቅርብ የሆነ ድፍረት የተሞላው መሪ አስመስሎታል።

የተሸናፊን ክብር መጠበቅ ለቀጣይ ስኬት የሚደረግ ትልቅ ኢንቨስትመንት መሆኑን ከቢስማርክ የምንማረው ታላቅ ትምህርት ነው። በንግድ ዓለምም ቢሆን አንድን ተወዳዳሪ በዋጋ ጦርነት አደባባይ አውጥቶ ማዋረድ፣ ያ ተወዳዳሪ በቂም ተነሳስቶ በኋላ ላይ ትልቅ አደጋ እንዲፈጥር መንገድ ሊከፍት ይችላል። ዛሬ የምታሸንፈው ሰው ነገ አጋርህ ሊሆን እንደሚችል ማሰብና በመጠን ማወቅ (Knowing when to stop) ፣ ድርጅቶችም ሆኑ መሪዎች ለዘላቂ ስኬት ሊከተሉት የሚገባ ብልህ መንገድ ነው።

የአፍሪካ አመራር ልህቀት አካዳሚ